Hoe personages met hun verhaal omgaan: Vladimir Nabokov, Lolita

We hebben gezien hoe mensen dealen met hun narratief in een kort verhaal (Clarice Lispector) en in een novelle (Franz Kafka). Laten we daar nu naar kijken in een roman: Lolita van Vladimir Nabokov.

Narratief en identiteit gaan hand in hand: in ons narratief creëren we onszelf. En overigens, niet alleen onszelf, maar ook de ander. Dat is wat we in Lolita zien gebeuren.

Narratief in Lolita: identiteit

In Nabokov’s roman schrijft het hoofdpersonage Humbert Humbert (HH) over zijn liefde voor — zoals hij het noemt — het kind-meisje Lolita. In het eerste hoofdstuk schrijft HH over haar:

Had ze een voorgangster? Ja zeker, nou en of. In feite was er misschien wel helemaal geen Lolita geweest als ik niet al eens een zomer een eerste kindmeisje had bemind. (Vladimir Nabokov, Lolita)

Het zijn maar een paar zinnen, er lijkt niet veel te gebeuren, het belang ervan kan gemakkelijk over het hoofd worden gezien. Laten we er wat beter naar kijken.

In deze zinnen framet HH Lolita als de opvolger van een eerder meisje. Later, in hoofdstuk 2, zal hij dat meisje bij de naam noemen: Annabel. Voor HH moet Lolita worden: Annabel de Tweede. Dat is hoe hij Lolita identificeert in zijn narratief. Het is een narratief en een identiteit die hij op een vergelijking baseert. Later in dit blog zullen we dit principe nader bestuderen.

Narratief in Lolita: taal

Er is nog iets dat we in deze paar zinnen kunnen opmerken: het narratief bestaat uit taal. Dat lijkt een open deur, maar het heeft grote gevolgen. Alleen al door op iemand een label te plakken, creëren we een narratief. Dat is wat er gebeurt als HH Lolita als kindmeisje labelt.

Objectief gezien zou je Lolita misschien een kindmeisje kunnen noemen. Maar niet iedereen die haar zou tegenkomen zou haar zo labelen, zou haar zo beperken. Maar HH doet het wel, en door dat te doen, maakt hij van haar een kindmeisje in zijn narratief. Later, in hoofdstuk 5, specificeert hij dat woord ‘kindmeisje’. Hij gebruikt voor haar dan ook het woord ‘nimfijn’, en vertelt de lezer over wat dat allemaal voor hem betekent. ‘Nimfijn’ is een ander woord dat laat zien hoe een narratief en een identiteit worden gecreëerd door een label en door taal.

Narratief in Lolita: conflict

In de quote uit het eerste hoofdstuk van Lolita kunnen we het narratieve conflict van de roman al zien: de manier waarop HH aan Lolita een identiteit toekent en die identiteit beperkt door Lolita te vergelijken met een ander meisje en door Lolita te labelen als ‘kindmeisje’.

Overigens, dit artikel is slechts een korte introductie van HH’s narratief. Later zullen we hier dieper op ingaan.

Tot nu toe hebben we nu gekeken naar voorbeelden uit de literatuur van hoe mensen met narratief dealen. De volgende keer kijken we naar de consequenties hiervan, niet alleen voor het conflict, maar ook voor de manier waarop schrijvers hun personages en hun verhalen kunnen creëren.

Door Ton Rozeman

Writer and teacher creative writing. Published three short story collections and a novel, and a book on writing short stories. Teaches in Amsterdam.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *